13.04.2006

Кыргыз бастилиясы?
"тех же щей, но пожиже влей" (орус накалы)

(Уландысы. Башы ?тк?н санда)
Балким мен президент Бакиевдин бала-бакыра, ?к?-ака, жерге-жээнинен обу жок кыйкым таап, кынтык издеп аткандырмын. Андай болсо, курум мойнумда, Курманбек Салиевич менин кечиримиме муктаж болбосо да, кечирим суроого даярмын. Бирок азырынча д?йн? ушундай: коррупцияга деген аркачан ?йб?л?, ага-тууган, жерге-жээн менен чырмалышып туташып, ириген илдетти кудум кантамыр сыяктуу б?т денеге жайылтканы айтылып да, жазылып да атат. Биз эмне ?ч?н "кеминизм" деп кекетип келдик? "Кеминизмге каршы" эмне ?ч?н "согуш" ачтык? А чындыгында бийликте, жана башка жерлерде деле кеминдиктер аз эле. Аскар Акаевич кеминдиктерди бийлик керегесине айланткан учур жок, болсо саналуу. Андайды Турдакун Усубалиевич деле жасаган. ?з? кеминдик болбосо да, аялы кеминдик болгонуна байланыштуу.
?тк?нд? депутат Аскар Салымбеков биртоп туура айтып, санап к?рс?тт?: баары эле т?шт?кт?н болуп атат, т?нд?кт?н да коюп, те?салмак кылбайлыбы? Ошондо мен сыйлаган, эгер эсинде болсо, мен б?т саясый ишмердигин т?з, кыйыр колдоп келген Азимбек Бекназаров айтып атпайбы: бийликке б?т кеминдиктер келгенде силер, демек т?нд?кт?кт?р каякта ж?рд???р эле? Жаны?ызда эле ж?рг?нб?з. Азимбек Анаркуловичтин логикасын ээрчисек, кеминдиктерди тап душманындай тазалап, мамлекеттик башкарууга т?шт?кт?н гана коюш керек экен.
Ошондой болуп атат. Мисалы, милийса органдарын ким к?з?м?лд?ш керек эле? Генпрокурор Камбаралы Конгантиев. Милийсаны министрлик даражада ким башкарып турат? Камбаралы аканын ?к?с? Молдомуса Конгантиев. К?з?м?лд?н к?з?р?н байкап атасызбы?
Мурда айттык, Курманбек Салиевич расмий билдирди: биртуугандарым мыкты чыгып калса, эмне кылайын маанисинде. Анан алардын коммунисттик мезгилде, Акаев жана ?з?н?н доорунда ?т?г?н эмгектерин бирден терип санады. Эгер ушул чен?лч?м менен саясат ж?рг?зс?к, эсеби маселе?, ?с?н Сыдыковдун баласы, к?й??баласы, анын ага-туугандары, ?к?лбаласы Курманбек Салиевичтин биртуугандарынан кем, же адис эмес деп кай система, кай киши далилдеп берет?
?с?н Сыдыкович о?богон "б?р?" эмес. Ошонч?н бийликке буту илинип-илинбей, баласы Бакыт Сыдыковго "Манас" аэропортун алып берди. Анткени ал ?т? майлуу жер экендигин жакшы билет. Керек болсо "полит?йб?л?" менен кошо майкандашкан. Аны бекемдеш максатында "Манас" аэропортунун бажыкана башчылыгына ?к?лбаласын орноштурду дешет. Майлуу жерди Кытай чебиндей бекемдеп кечээ жакында к?й?баласынын биртууганы Салайдин Айдаровду б?т республика бажыканасынын башчылыгына дайындатты. Эси?издеби, Роза Отунбаева убактылуу Тышкы иштер министри кезинде ?с?н Сыдыков шарт коюптур: к?й?балам Нургазы Айдаровду Кытайга элчи кыл, алаканы? куркалбайт кыязында. Кыязы Роза Исаковнанын ким экендигин революциядан кийин да элебесе керек.
"Ашкан адистердин" мынчалык чырмалышып туташканында эмне айып дээрсиз. Туура. Бирок анын башында ким турат? Атын атоодон корккон бир бажыканачы Курманбек Салие­вичтин тагасы Кадыр деген турат деди. Кадыр акеге "барса?", бардыгы кадыржам болот имиш. Ушулар республика бюджетин канча бир эсеге к?б?йт?т. Эмненин эсебинен? Инфляциянын. Жанар майга байланыштуу куну кутургандай ?ск?н импорттун. Ошол "корпоративдик" кызыкчылыктан Курманбек Салиевич к?н?г? кулагыбызга кумдай куюп атыр: бажыкана Акаев мезгилине салыштырмалуу казнага баланча процент к?п каражат тапты. Э? кызыгы, бажыкана эчкимге, анын ичинен милдетт?? болсо да финансы министрлигине, Жогорку Ке?ешке отчет бербейт. Берсе, ?з???зд?р баамдагандай, президентке же ?с?н Сыдыковго берет.
Бул - бир. Экинчиден, эси?изде барбы, Аскар Акаевич ар жыйын, ар интервью сайын даттанчу: менин ?йб?л?м? басмас?з террор жасап атат, менин кызым, уулум э? билимд?? кишилер, д?йн?н?н атактуу университеттеринен окуп, эларалык институттарда иштеген. Чын-чынына келгенде Акаевдин балдары Бакиевдин ?к?л?р?н?н ашса ашып, асты кем эмес болчу. Акырын болсо к?рд?к…
Курманбек Салиевич ?к?л?р?н ?йр?л? т?ш?п мактап атканда ушуларды эске алса болмок. Биздин оюбузча, аларды агасы эмес, эл макташ керек эле, эл шайласа жарашмак. Тилекке каршы, элибизде граждандык коом эмес, коммунисттик заман, Акаев доорундай эле кошоматчылар коомчулугу д?рк?р?п ?с??д?. Кечээ "Акаев эле Акаев" деп айкырып, жер тепкилегендер б?г?н "Бакиев эле Бакиев" деп бакырганга, керек болсо граждандык согуш чакырганга ?тт?. Кошоматчылык жаатынан премьер-министр Феликс Кулов алдына ат салдырган жок. Бакиевге кулдук уруп, ага-туугандары андан сурабаса деле куру да?аза кылып, кол куушуруп атканы андан башканы айттырбайт. Баса, мен мурда деле айткам, жазгам дегендей, Ф.Кулов Акаевдин деле анык кулу болучу. Азыр айтып атпайбы: "Мен Акаевге эмес, Акаев режимине каршы к?р?шк?м" деп. Феликс Шаршенбаевич ?м?р бою, анын ичинен т?рм?д? жатканда да Акаев режими туура, алган багыты андан бешбетер туура, болгону айланасындагылар эле бузуп жатат деген билдир??л?рд? оозеки да, басма ж?з?нд? да таратып келген. Аны карапайым калк к?п а?дабаса, журналист катары мен а?дап, мен к?п жазгам. Ошондуктан шайлоо жолу менен деген деле куру ж?л?к, баары бир Бакиев, ?.Сыдыков ??д?? бийлик билермандарынын жерде калды деген урук-тууганы ?т?т. Анын бир мисалын Рысбек Акматбаевдин депутат шайланышынан к?рд?к. Ага президент Бакиев к?зк?р?н?? колдоо к?рс?тк?н?н кыргыз кыйыры к?р?п турду. Ал маселеге кийин ке?ири токтолобуз.
Граждандык коом демекчи. Бакиев бийлиги келгени биз алган багытыбызды тактап алышыбыз керек болууда. Кандай коом курабыз? Демократиялыкпы? Авторитардыкпы? Тоталитардыкпы?
Эсеби маселе?, мен авторитардык коомго анчалык деле каршы эмесмин. Анын табият ташын Александр Солженицин тере? изилдеп жазды: "Авторитардык бийлик эмес, эчнерсеге жооп бербеген бийлик коркунучтуу". Мисалдарды келтирди. Тарыхта авторитардык бийлик эмес, ошол эчнерсеге жооп бербеген бийликте э? к?п кан т?г?? болуптур. В.Путин Россияда, Н.Назарбаев Казакстанда авторитардык бийлик орнотуп салды. Эчкимден сураган жок, талашып-тартышып убара болбоду. Бирок турмуш о?олду. ?лк?н?н, граждандардын коопсуздугу аздыр-к?пт?р сакталып атыр. Эми, алар бай, ?лк?н ?лк? экен. Географиялык жайгашуусу анысына кошул-ташыл болуп турат. А бизчи?..
"Маркум" Аскар Акаевич аябай к?п айтты: биз демократия жолу менен, ошонун ?лг?с? менен гана алдыга жылалабыз. Анын аркасы менен гана чет элдик донорлордун к???л?н бурабыз". Анын канчалык аткарылган, аткарылбаганы башка кеп.
Менин айтайын дегеним, чыныгы демократия болуш ?ч?н к?чт?? граждандык коом т?з?л?ш? керек. Господин Бакиев жана анын батальону эмне кылып атыр? Акаев анча-мынча т?з?п кеткен граждандык коомду мамлекеттештир??г? ?тт?. Айталы, чыгармачыл уюмдарга улуттук, демек, мамлекеттик статус берип, анын жетекчилерин Курманбек Салиевич ?з? дайындап атыр. Мына, киночуларда да б?тп?г?н кыжы-кужу башталды. Жа?ы бийлик Мамкиновидеокомпания дегенди уюштуруп, анын т?рагалыгына Замир Эралиевди дайындайт. Эмне ?ч?н З.Эралиев? К?рс?, 24-марттагы кинохрониканы монтаждап, Курманбек Бакиевди "баш каарман" кылып к?рс?т?пт?р.
Бир кезде бийликке каш кайтаргандарды, анын ичинен Курманбек Салиевичти б?тд?йн?л?к каргышка алып, Аскар Акаевди бийликтен алмаштырбоо демил­гесин дембе-дем к?т?р?п келген Кыргызстан калктар ассамблеясына президент Бакиев ?з? башбакан болуп алды. Бул кишиге бош кресло болсо мамлекетпи, коомдукпу - карабайт окшойт.
(Уландысы бар)

Алым Токтомушев